15 Οκτωβρίου 2012

Die Welle (Το Κύμα) (2008) – Dennis Gansel

Η ιστορία λίγο πολύ γνωστή μιας και όταν βγήκε η ταινία, το 2008, έγινε μεγάλος θόρυβος γύρω από αυτήν. Σε ένα σχολείο της Γερμανίας του σήμερα ένας ιδιαίτερα πολιτικοποιημένος αλλά και φιλόδοξος καθηγητής αναλαμβάνει ένα εβδομαδιαίο course πάνω στο θέμα της «απολυταρχίας» (autokratie). Το θέμα που τίθεται στην τάξη είναι αν θα μπορούσε ένα απολυταρχικό καθεστώς, μια δικτατορία να ξαναεπικρατήσει σε μια χώρα όπως η Γερμανία. Έτσι σαν «δραστηριότητα» όλη η τάξη συμμετέχει στη δημιουργία μιας ομάδας που ο «ηγέτης» είναι ο καθηγητής και οι μαθητές πρέπει να υπακούν σε όσα τους λέει και να αποκτήσουν στρατιωτικού τύπου συνήθειες και συμπεριφορές. Καθώς οι μέρες περνούν οι μαθητές και ο καθηγητής μπαίνουν όλο και περισσότερο στο πετσί του ρόλου, το νέο καθεστώς γίνεται όλο και πιο δυνατό και βίαιο, παίρνει περισσότερα άτομα με το μέρος του, χρησιμοποιώντας ορισμένες φορές ακόμα και τη βία και τον εκφοβισμό και εμείς μένουμε να παρακολουθούμε την κατάσταση να ξεφεύγει από τον έλεγχο όλων.
Η ταινία πρώτα απ’ όλα είναι αναμφισβήτητα καλογυρισμένη, με καλές ερμηνείες και πολύ ένταση. Αλλά τα νοήματά της είναι αυτά που έχουν σημασία εδώ. Η ταινία χρησιμοποιεί αυτή την ιστορία για να πει ότι δεν είναι δύσκολο να επικρατήσει ξανά ένα απολυταρχικό καθεστώς, με ρατσιστικές διαθέσεις, που στηρίζεται στη βία και στην απουσία ελευθερίας (είναι πολύ χαρακτηριστικός ένας διάλογος από την ταινία «Γιατί δεν φοράς το λευκό πουκάμισο που φοράνε όλοι;» «Γιατί δεν θέλω.»), όχι μόνο στη Γερμανία αλλά και σε όλο τον κόσμο.
Πολλά έχουν ειπωθεί για την ταινία. Ότι δηλαδή χρησιμοποιεί υπερβολές για να αναδείξει το θέμα, με χαρακτηριστικότερη αυτή του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο λαμβάνει χώρα και έρχεται εις πέρας το «πείραμα». Πώς είναι δυνατόν μέσα σε μόνο μια βδομάδα ένας τόσο μεγάλος αριθμός ατόμων (όχι μόνο τα είκοσι παιδιά της τάξης, αλλά σχεδόν όλο το σχολείο) να συμφωνούν με τόσο ακραίες απόψεις και στο ελάχιστο διάστημα των πέντε ημερών η «προπαγάνδα» του καθηγητή και των υπόλοιπων μαθητών να πιάσει; Πιστεύω ότι χρησιμοποιείται ο χρονικός περιορισμός της μιας εβδομάδας όντως για να υπερβάλλει, για να αγχώσει εμάς που παρακολουθούμε, να μας δείξει το πόσο επικίνδυνες είναι τέτοιες καταστάσεις και πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν τα πράγματα να εξελιχθούν και εν τέλει να ξεφύγουν.
Η ταινία κατά την άποψή μου χάνει σε ένα σημείο. Σχεδόν όλα τα παιδιά που δείχνει να λαμβάνουν μέρος στο «πείραμα» προέρχονται από ευκατάστατες οικογένειες και φοιτούν σε ένα σχολείο όπου γενικώς υπάρχουν παροχές και ανοιχτές πόρτες στη γνώση. Αν παρατηρήσετε στην ταινία όλα σχεδόν τα παιδιά της τάξης είναι πολιτικοποιημένα, φαίνονται διαβασμένα, μένουν σε πολυτελή σπίτια και οδηγούν ακριβά αμάξια. Ποια θα ήταν όμως τα αποτελέσματα του πειράματος αυτού αν γινόταν σε μια κοινωνία με λιγότερη παιδεία και εκπαίδευση, σε παιδιά από φτωχές οικογένειες; Ίσως αυτό να είναι το σενάριο μιας επόμενης ταινίας που θα είχε ενδεχομένως μεγαλύτερο ενδιαφέρον.  
Παρόλα αυτά «Το Κύμα» είναι ένα ιδιαίτερης σημασίας φιλμ γιατί λέει κάτι που πρέπει να ειπωθεί: δεν είναι δύσκολο να έρθουν τέτοιες καταστάσεις, γεγονός που πρέπει να μας θορυβήσει και να μας κάνει να κοιταχτούμε με νόημα. 

2 σχόλια:

  1. Όπως το είπες,ιδιαίτερης σημασίας ταινία,ας μη σταθούμε και τόσο στην καθαρά κινηματογραφική πλευρά,την περίμενα καλύτερη μεν αλλά αυτά που ήθελε να πει τα είπε δε.
    Καλή Εβδομάδα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ πως αυτά που ήθελε να πει τα είπε και μπράβο της! :)
      Καλή βδομάδα και σε σένα!

      Διαγραφή